Bursa'nın Ünlü Simaları - Behice Boran

 

Bursalı ünlü siyaset kadını ve sosyologu,14 Mayıs 1910 yılında Bursa´da doğmuştur. ABD´de Michigan Üniversitesi Sosyoloji Bölümünü bitirdi. 1939 yılında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sosyoloji bölümüne doçent olarak atandı. 1941-1942 yılında Yurt ve Dünya, 1943-1944 yıllarında ise Adımlar Dergisi’ni yayımladı. 1962 yılında TİP´e giren Boran, 1965 yılında Urfa Milletvekili olarak TBMM girdi.1975 yılında yeniden örgütlenen TİP´in Genel Başkanlığı´na seçildi. 1980 askeri müdahalesinden sonra bir süre tutuklu kaldı. Daha sonra çıktığı yurt dışından geri dönmedi. Bu nedenle vatandaşlıktan çıkarıldı. 10 Ekim 1987 yılında Brüksel´de yaşamını yitirdi.

Bursa'nın Ünlü Simaları - Ahmed Paşa

Divan şairi. Bursa’nın yetiştirdiği en ünlü şairlerdendir.Sultan Murad’ın kazaskeri Veliyüddin Efendi’nin oğludur. Paşa’nın Şkir ve anlayışında kılı kırk yararcasına titiz olduğu için Sipahi Müftüsü lakabı verilmiştir. Sehi Bey her ne kadar şairin Edirne’de doğduğunu yazıyorsa da diğer tüm tezkirelerde Bursa’da doğduğu yazılmaktadır. Bursalı Ahmed Paşa olarak da anılır. Müderrislik, kadılık, kazaskerlik yapan Paşa, Fatih Sultan Mehmed’e de hocalık yapmıştır.

Bursa’da Yerel Yönetim

 

Osmanlı Devleti’ne başkentlik yapmış bir kent unvanını taşıyan Bursa’nın uzun bir dönem “Sancakbeyleri” “Kadı” ve “Subaşı” denilen yöneticiler tarafından yönetildiğini görüyoruz.Nitekim Osman Gazi’nin fethettiği Bursa ve civarındaki kentlerde ilk atadığı görevliler “Kadı”ve“Subaşı”lardı. Bursa’nın merkez şehir olarak yer aldığı “Hüdavendigâr Sancağı” aslında doğrudan Padişahın sorumluluğu altında yönetiliyordu.

Kentin düzen ve güvenliğini organize etmek üzere görevlendirilen “Sancakbeyi”,Padişah tarafından atanan “Subaşı” aracılığı ile eyaleti yönetirken; diğer “dirlik sahipleri”ve vakıf yöneticileri tasarruf ettikleri yerlerde serbest sayıldığı için, buraların güvenliğini kendilerinin sağladığını görüyoruz. 

Bursa'da Bir İmparatorluk Doğuyor

 

Orhan Gazi Devri (1324-1360)

Osmanlı Devleti’nin ikinci sultanı Orhan Bey’in babası Osman Bey, annesi Mal Hatun’dur.1320 yılında babasının vekili oldu. 1321 yılında Mudanya’yı aldı. Babası Osman Gazi’nin rahatsızlanması üzerine 1324 yılında tahta geçti. 6 Nisan 1326 tarihinde Bursa’yı fethetti. Bizans ordularını 1329 yılında Pelekanon’da yendi.1331 yılında ise İznik, 1331 yılından sonra Taraklı,Mudurnu ve Göynük bölgesini, 1333’te Gemlik, 1336’da Ulubat, Karacabey, M.Kemalpaşa bölgesini egemenliği altına aldı. 1337’de ise İzmit’in fethi ile, Kocaeli yarımadasının tamamını ele geçirdi. Karesioğulları’ndan 1345’de Balıkesir’i,1350’de ise Bergama ve Edremit’i, Eretna Beyliğinden de 1354’de Ankara’yı aldı.1353’de Bizans’taki iç karışıklıklardan faydalanan Orhan Gazi, Gelibolu’da Çimpe kalesine sahip oldu. Gelibolu’ya geçip tüm Marmara kıyıları ile Tekirdağ’ı ele geçirdi.

Devletin ilk temellerini oluşturan ilk yasal düzenlemeleri yaptı. Orduyu düzenledi. Vergi yasaları getirdi.İlk kez kendi adına para bastırdı. 1360 yılında yaşamını yitirdi ve Tophane’de, babasının yanında gömüldü.Bilecik tekfurunun kızı Nilüfer Hatun ile Asporça ve Bizans İmparatoriçesi Thedora’yı eş olarak alan Orhan Gazi; kentte hızlı bir imar çalışması başlatarak, Hisar’ın içinde sıkışan kenti bugünkü Ulucami ve Hanlar bölgesine kadar genişletti. Dün olduğu gibi ünümüzde de kentin çekirdeğini oluşturan Emir Han, Çifte Hamam (Aynalı Çarşı)ile imaret, medrese ve camiden oluşan Orhan Külliyesi’ni inşa etti.

Bursa'nın Kuruluşu

 

Bursa bölgesi, İ.Ö. 4. yüzyılda Bithynia Devleti kurulana dek, çeşitli kolonilerin ve ülkelerin egemenliğinde yaşamıştı. Ünlü Herodot Tarihi´ne göre, o tarihte Bursa ve civarında var olan tek kent, Cius / Gemlik´tir. Cius kentinin kuruluşu İ.Ö. 12. yüzyıla kadar uzanır. Apamea Mudanya kentinin ise, İ.Ö. 10. yüzyılda kurulduğu sanılmaktadır. Ulubat Gölü´nün üzerinde bir adada bulunan Apollonia/Gölyazı’nın da, İ.Ö. 6. yüzyıldan önce kurulduğu sanılmaktadır.

Krezus / Kroisos (İ.Ö.561-546) döneminde Lidyalı ların egemenliğine sokulan Bursa bölgesi daha sonra, Pers / İran egemenliğine girmişti. Bursa bölgesi, bu savaşlar sırasında çok tahrip oldu. Bu sırada Yunan göçmenleri bölgeye gelerek Marmara Denizi kıyılarına yerleşti.Kadıköy´de kurulu bulunan Chalchedon Cumhuriyeti,Bursa ve civarına saldırarak tahrip etti. Dedalses, İranlılara karşı savaşarak Bursa bölgesinde bağımsız bir Bithynia Devleti kurdu. Dedalses´in oğlu Botiras ve onun oğlu Bas Byas (İ.Ö. 378-328) Bithynia Krallığı’nın ilk kralı sayılmaktadır.

Bursa'nın Fethi

 

Osman Bey 1308 yılında Bursa, Kestel, Kite Ürünlü, Atranos/Orhaneli tekfurlarının birleşmiş ordularını Dimboz/Erdoğan köyü yakınlarında perişan edince, Bursa önlerine gelmişti. Bu tarihten sonra Bursa’yı kuşatarak gözlemek amacıyla biri Kükürtlü Hamamı karşısında, Ak Timur´u komutasında,diğeri eski Mollaarap Okulu yerinde, Balaban Bey komutasında iki kule yaptırmıştı. Bursa’nın arkasını güvenlik altına almak için 1325 yılında Orhaneli Kalesi fethedilince tekfur çaresiz kaldı.

6 Nisan 1326 tarihinde Bursa’yı Orhan Bey’e teslim etti. Böylece Bursa, bir bakıma kılıçla değil, “vire” olarak anılan biçimde teslim yoluyla Türklerin elinegeçmiştir.O dönemler de top ve tüfek olmadığından, kale ve hisarları düşürmek için kullanılan en önemli taktik,kaleleri kuleler vasıtasıyla gözetim altında tutarak giriş ve çıkışları engellemekti. Böylece kale halkını aç bırakarak, suyunu keserek kan dökmeden kentler ele geçiriliyordu. Bursa’nın ele geçirilmesinde de “vire” denilen bu metot uygulanmış,aç ve susuz kalan halk, Tekfur’a karşı ayaklanmışve şehir kan dökülmeden Osmanlılara teslim edilmişti.

Türklerin Bursa'ya Gelişi

 

Müslümanlar ilk kez, Abbasiler (Harun Reşid) döneminde Bursa´ya kadar gelmişti. 955 yılında ise Halep´teki Hamedanlılar, Bursa’yı ele geçirip 23 yıl süreyle Bursa´ya egemen olmuşlardı.Türklerin Bursa bölgesine ilk kez 1080 yılından sonra geldikleri görülüyor. İznik,1081-1097 yıllarında Anadolu Selçuklu Devleti’nin başkentliğini yapmıştır. 1097 yılında ise bölge, Haçlı Savaşları´na sahne oldu. İznik, Haçlıların eline geçti. Alexias Kommenos´un döneminde (1097) düzenlenen bir seferle Türkler, ilk kez Bursa’yı ele geçirmişti.

Bursa Kimin Şehri

 

Bursa ve civarına önceleri Bithynia denilmekteydi.Uludağ’ın güneyi ile batısı ise Mysia adıyla anılmaktaydı. Bursa bölgesinde yaşayan Bithynia’lılar, Thrak kökenliydi. Asya ile Avrupa’nın geçiş yeri üzerinde bulunduğundan, çok farklı halklar da bölgeye yerleşmişti.Bugün Anadolu’nun ve Bursa bölgesinin en eski halklarından birinin Bithynia’lılar olduğu kabul edilebilir. Bithynia’lardan önce bölgede Bebryk’ler oturmuştu. Sonra da Mysi’ler gelmişti. Bithynia’lar, Thrak örf ve adetlerine bağlı oldukları için çoğu kez Asya Thrak’ları olarak anılmıştır.

Bu web sayfasında HTML5 ve CSS3 kullanılmıştır. | Copyright © 2012 FATİH TOPAL